Edebiyatta Şehrengiz Nedir,Bir şehrin güzellerini ve güzelliklerini konu edinen eserlere verilen ad.
Bazen içine mensur bölümlerin de karıştırıldığı manzum şehrengiz’ler Türk edebiyatında daha çok XVI. 
yy.dan sonra görülmeye başlandı.
Ondan önce şehrengizlerin yazıldığı ileri sürülürse de üstünde durulmaya değer bir eser yoktur.
Şehrengizlerin genellikle iki ayrı konusu vardır.
Birincisi, şehrin kız veya erkek güzelleri; İkincisi, şehrin doğal kuruluşu, güzellikleri hoşa giden, insanın gönlünü açan yanları, gezi yerleri, eğlenceleridir.
Şehrengizlere, genellikle güzellere gönül kaptırma ve bu yüzden dini görevleri yerine getirememekten dolayı Tanrı’dan af dilemekle başlanır, bir münacata yer verilir.
İkinci bölüm, eserin hangi sebeple yazıldığını anlatan, açıklayan kesimdir.
Bu bölümde şair güzellerin, güzelliklerini beğendiği, konu edindiği şehri övmekle onun özelliklerini, başka şehirlere benzemeyen, onlardan üstün sayılan yanlarını sıralamakla başlar, önce tanıdığı, bildiği güzelleri över, özelliklerini anlatır.
Sonra güzelleri konu edinir, güzelliklerini açıklar.
Bu bölümler, mesnevî türündedir ve 2-10 beyit arasında değişir.
Bazen güzellerin adları sayılır, bazen de adları anılmadan tasvirleri yapılır.
Şehrengizlerde güzelleri ırklarına göre sıralama geleneği de vardır (rum güzelleri, ermeni, gürcü, çerkes, boşnak güzelleri gibi).
Şehrengizin son bölümüne hatime denir.
Şair burada, övdüğü şehirde daha birçok güzelin bulunduğunu, ancak bunların hepsini tanıyamadığını açıklar.
Bu tür eserler arasında, çevrenin özelliklerini, gelenek ve göreneklerini, halkının yaşayışını, inançlarını belirtenler de vardır.
Türk edebiyatında en önemli şehrengizler, Mesihî’nin (öl. 1512) ve Zati’nin (öl. 1546) Edirne; Taşlıcalı Yahya’nın (öl. 1582) İstanbul; Lâmiî Çelebi’nin (öl. 1532) ve Aşık Çelebi’nin (öl. 1572) Bursa şehrengizleridir.
İlk Yorumu Siz Yapın